Από την Κω μέχρι τη Λήμνο και από τη Σκύρο μέχρι την Κρήτη, παραμονή Θεοφανίων το έθιμο επιβάλλει μαρμαρίτες – τις πίτες των Φώτων. Λεπτές, αφράτες τηγανίτες που ψήνονται πάνω σε ζεστό μάρμαρο και φιλεύουν τους περαστικούς, μεταφέροντας τη γεύση και το άρωμα των νησιών σε κάθε γειτονιά.

Οι πίτες των Φώτων

Στη Σκύρο τις αποκαλούν και «φωτόπιτες», καθώς φτιάχνονται τόσο την παραμονή όσο και ανήμερα των Φώτων. Την παραμονή, που είναι νηστεία, τις απολαμβάνουν με πετιμέζι, μέλι ή ζάχαρη. Την επόμενη, τις βουτούν σε αβγά ή τις γεμίζουν με κολοκύθα και τυρί, δημιουργώντας τριγωνικές πίτες που μοσχομυρίζουν σε κάθε σπίτι.

Το όνομά τους οφείλεται στο μάρμαρο ή στη λεία πέτρα που ζεσταίνουν πάνω στην πυροστιά. Όταν η πέτρα καίει καλά, ρίχνουν τον αραιό χυλό και καθώς απλώνεται, φουσκώνει και δημιουργεί μικρές φουσκάλες σαν σφουγγάρια – το χαρακτηριστικό σημάδι των μαρμαριτών.

Στην Κω, μάλιστα, οι ζευγάδες διατηρούν το έθιμο να φτιάχνουν μαρμαρίτες για να τις μοιράζουν στους περαστικούς. Ρίχνουν τον χυλό με ένα αγκλούπιν ή κανάτι, και όταν ψηθούν, τις ξεκολλούν με το ξυστρίν – ένα ειδικό φτυαράκι – και τις στρώνουν προσεκτικά σε μεγάλα ταψιά, έτοιμες για να μοιραστούν τη γιορτινή χαρά.

Και μπορεί οι μαρμαρίτες να οφείλουν το όνομα στο μάρμαρο αλλά γίνονται εξαιρετικές και στο τηγάνι ή ακόμα και στο φούρνο όταν είναι γεμιστές. Δείτε τη συνταγή για παραδοσιακές μαρμαρίτες, προσαρμοσμένη στα έθιμα των νησιών:

Μαρμαρίτες χωρίς μάρμαρο

Υλικά (για 12–15 τεμάχια):

  • 250 γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις

  • 500 ml γάλα ή νερό

  • 2 αυγά (ή 1 αυγό + 1 ασπράδι)

  • 1 κουταλιά της σούπας ζάχαρη

  • 1 πρέζα αλάτι

  • 1 κουταλάκι μπέικιν πάουντερ

  • Λίγο βούτυρο ή ελαιόλαδο για το τηγάνι

  • Μέλι ή πετιμέζι για το σερβίρισμα

Εκτέλεση:

  1. Ετοιμάζουμε τον χυλό: Χτυπάμε τα αυγά με τη ζάχαρη και το αλάτι. Προσθέτουμε το γάλα και τέλος το αλεύρι με το μπέικιν πάουντερ, μέχρι να γίνει ένας αραιός, ρευστός χυλός.

  2. Ζεσταίνουμε το τηγάνι: Βάζουμε ένα αντικολλητικό τηγάνι σε μέτρια φωτιά και αλείφουμε ελάχιστο βούτυρο ή ελαιόλαδο.

  3. Ψήσιμο: Ρίχνουμε λίγο χυλό στο τηγάνι και αφήνουμε να ψηθεί. Μόλις φουσκώσει και στεγνώσει η επιφάνεια, ξεκολλάμε με σπάτουλα. Δεν χρειάζεται να γυρίσουμε από την άλλη πλευρά – παραμένουν αφράτες και λεπτές.

  4. Σερβίρισμα: Ζεστές με μέλι ή πετιμέζι ή την επόμενη μέρα γεμιστές με κολοκύθα και τυρί σε τριγωνικές πίτες.