Σε ένα μεγάλο, ανοιχτό εργαστήριο επιστήμης, ιδεών και ανακάλυψης μετατρέπεται το Καστελλόριζο από τις 16 έως τις 18 Οκτωβρίου 2026, φιλοξενώντας το 6ο Φεστιβάλ Γρίφων – Παιχνίδια Επιστήμης.
Για έκτη συνεχόμενη χρονιά, επιστήμονες, πανεπιστημιακοί, εκπαιδευτικοί, δημιουργοί και σχεδιαστές γρίφων συναντώνται στο ακριτικό νησί, με στόχο να φέρουν την επιστημονική γνώση πιο κοντά στο κοινό μέσα από βιωματικές, διαδραστικές και διασκεδαστικές δράσεις. Το πρόγραμμα απευθύνεται τόσο στους κατοίκους και τους μαθητές του Καστελλόριζου όσο και στους επισκέπτες του νησιού.
Το φεστιβάλ δημιουργήθηκε το 2021 από τον ιδρυτή του Μεγίστειου Μουσείου Γρίφων, Πανταζή Χούλη, και την Ελένη Γραμματικοπούλου, με μακρά παρουσία στον χώρο της επικοινωνίας της επιστήμης.
Στο επίκεντρο της διοργάνωσης βρίσκεται ο γρίφος όχι μόνο ως παιχνίδι με μια σωστή απάντηση, αλλά ως τρόπος παρατήρησης, αμφισβήτησης, διατύπωσης υποθέσεων και αναζήτησης λύσεων. Με αυτή τη φιλοσοφία, το φετινό πρόγραμμα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την Τεχνητή Νοημοσύνη, τη μηχανική μάθηση και τη ρομποτική έως το DNA, την υγεία, το περιβάλλον, τον ωκεανό, την αστρονομία, την εκπαίδευση, την τέχνη και τον πολιτισμό.
Επιστήμονες και δημιουργοί στο Καστελλόριζο
Στη φετινή διοργάνωση συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο ακαδημαϊκός και καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Θεοδόσιος Π. Τάσιος, ο ακαδημαϊκός και καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Χρούσος, ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης Γιώργος Χαλκιαδάκης και ο καθηγητής, γιατρός και ενδοκρινολόγος του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ Steven Boyages, με καταγωγή από την ομογένεια των Καστελλοριζίων.
Το «παρών» θα δώσει επίσης ο διεθνώς διακεκριμένος σχεδιαστής γρίφων Yavuz Demirhan, ενώ στο πρόγραμμα συμμετέχουν επιστήμονες από σημαντικά ερευνητικά ιδρύματα της χώρας.
Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε εργαστήρια και εκθέσεις γρίφων, βιωματικά πειράματα, δράσεις STEM, ρομποτική, drones, escape rooms, γεωγραφικά κουίζ και stand-up science.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την παραπληροφόρηση και τα fake news, την ασφάλεια στο διαδίκτυο, την τέχνη του κινηματογράφου, την παρατήρηση του Ήλιου και των άστρων, αλλά και την εξερεύνηση του ωκεανού.
Το Καστελλόριζο ως «εργαλείο» επιστήμης
Η ίδια η ταυτότητα του Καστελλόριζου αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του φεστιβάλ. Η φύση, η γεωγραφία και η ιστορία του νησιού λειτουργούν ως πηγή έμπνευσης για νέους γρίφους και εκπαιδευτικές δράσεις.
Στο πλαίσιο της φετινής διοργάνωσης παρουσιάζονται και τα «γριφολούλουδα», το νέο εικαστικό σύμβολο του θεσμού, εμπνευσμένο από τη μοναδική χλωρίδα του νησιού. Φυτά όπως η Campanula kastellorizana γίνονται αφορμή για να γνωρίσει το κοινό τη βιοποικιλότητα της περιοχής και τους σύνθετους μηχανισμούς της φύσης.
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα έχουν οι μαθητές και οι μαθήτριες του νησιού. Πριν από την επίσημη έναρξη του φεστιβάλ, εκπαιδευτικές δράσεις πραγματοποιούνται μέσα στο πρωινό σχολικό πρόγραμμα, φέρνοντας τα παιδιά σε επαφή με τον ωκεανό, το ηλιακό σύστημα, τη Γραμμική Β, την τέχνη, την τεχνολογία, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ασφαλή χρήση του ηλεκτρισμού, μέσα από πειράματα και βιωματικές δραστηριότητες.
Από το Καστελλόριζο σε όλη την Ελλάδα
Η δράση του Φεστιβάλ Γρίφων δεν περιορίζεται πλέον στο Καστελλόριζο. Τα τελευταία χρόνια έχει ταξιδέψει στην Αθήνα, την Πάτρα, την Ξάνθη και τη Βαμβακού του Πάρνωνα, δημιουργώντας ένα ευρύτερο δίκτυο επιστημόνων, εκπαιδευτικών και φορέων που αξιοποιούν το παιχνίδι και τους γρίφους ως εργαλεία μάθησης και επικοινωνίας της επιστήμης.
Το 6ο Φεστιβάλ Γρίφων διοργανώνεται από την ΕΝ.Ι.Γ.ΜΑ. – Ένωση Ιδεών, Γρίφων, Μαθηματικών, κύρια δράση της οποίας αποτελεί το Μουσείο Γρίφων, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και με τη στήριξη του Δήμου Μεγίστης.
Η διοργάνωση τελεί υπό την αιγίδα και τη στήριξη της Βουλής των Ελλήνων και υπουργείων, ενώ χρηματοδοτείται κυρίως από ιδιώτες χορηγούς.
